به گزارش کردپرس، بر اساس گزارش میدانی «سه روز در کوههای قندیل» که ۱۴ اوت ۲۰۲۶ در نشریه آمارجی منتشر شده، وضعیت کنونی پ.ک.ک را میتوان یک وضعیت «پس از انحلال، پیش از گذار» توصیف کرد؛ یعنی سازمان رسماً انحلال و پایان مبارزه مسلحانه را پذیرفته، اما هنوز به مرحله خروج کامل نیروها از قندیل و ورود به فعالیت سیاسی و اجتماعی در ترکیه نرسیده است.
پ.ک.ک پس از کنگره نهایی خود در مه ۲۰۲۵ اعلام انحلال کرد و در ژوئیه همان سال نیز مبارزه مسلحانه را کنار گذاشت. مراسم سوزاندن سلاحها در ۱۱ ژوئیه ۲۰۲۵ در غار جاسنه در اقلیم کردستان عراق، نماد اصلی این تحول بود. با این حال، حدود یک سال بعد، هنوز شماری از اعضای پ.ک.ک در پایگاههای قندیل حضور دارند و منتظر فراهم شدن شرایط حقوقی برای بازگشت به ترکیه هستند.
نکته کلیدی این است که نیروهای حاضر در قندیل، وضعیت خود را پایان مبارزه نمیدانند، بلکه آن را انتقال از مبارزه مسلحانه به مبارزه دموکراتیک تلقی میکنند. نورالدین دمیرتاش در این گزارش میگوید مسئله فقط سوزاندن سلاحهای موجود نیست، بلکه باید «سلاحها از ذهن» نیز کنار گذاشته شوند و مبارزه برای برابری و آزادی از این پس کاملاً از مسیر دموکراتیک دنبال شود.
اما یک مانع مهم همچنان باقی است: چارچوب حقوقی بازگشت. اعضای پ.ک.ک میگویند پس از مراسم ژوئیه ۲۰۲۵ تصمیم گرفتهاند تا زمانی که یک سازوکار قانونی برای بازگشت آنها به ترکیه تصویب نشود و مشخص نشود عبدالله اوجالان چه ارزیابیای از این سازوکار دارد، اقدام مهم دیگری انجام ندهند.
این موضوع توضیح میدهد چرا باوجود مذاکرات صلح، هنوز شاهد خروج گسترده نیروها از قندیل نیستیم. یکی از نیروها در پاسخ به پرسش درباره آینده گفت: «برای هر احتمالی آمادهایم» و دیگری تأکید کرد که پیش از دیدن قانون چارچوب نمیتوان درباره آینده اظهار نظر کرد.
از نظر سازمانی نیز تصویر جالبی ارائه میشود. حدود ۳۰ عضو پ.ک.ک در یکی از غارهای قندیل زندگی میکنند؛ مردان و زنان عمدتاً در دهههای ۲۰ و ۳۰ زندگی خود هستند. در زندگی روزمره میان فرماندهان و اعضای عادی تفکیک آشکاری دیده نمیشود و فعالیتهایی مانند آشپزی، نظافت، نگهبانی، جلسات سیاسی و بحثهای نظری به صورت جمعی انجام میشود.
در کنار این، پ.ک.ک در حال ایجاد تصویری متفاوت از آینده خود است. در یکی از اردوگاهها حدود ۳۰ عضو بخشهای موسیقی، تئاتر و سینما حضور دارند و مشغول تولید آثار هنری و مستندهایی هستند که از نگاه آنان با روند صلح مرتبط است. بنابراین بخشی از ظرفیت انسانی سازمان در حال حرکت از فعالیت نظامی به فعالیت فرهنگی، نظری و اجتماعی است.
با این حال، این گذار هنوز قطعی و برگشتناپذیر نیست. اعضای پ.ک.ک تأکید میکنند که اگر شرایط سیاسی و حقوقی فراهم نشود، همچنان در کوهستان باقی خواهند ماند. یک زن جوان عضو سازمان صریحاً گفته است که مسئله ماندن یا رفتن بر اساس خواست شخصی نیست؛ اگر شرایط فراهم نشود، آنها در کوهستان خواهند ماند.
از نظر امنیتی نیز فضای قندیل کاملاً عادی نشده است. نیروها همچنان تدابیر امنیتی شدیدی دارند و پروازهای شناسایی پهپادها در منطقه را رصد میکنند. اعضای پ.ک.ک میگویند شدت این پروازها نسبت به یک سال قبل افزایش یافته، هرچند معتقدند بخشی از این فعالیتها ممکن است به تنشهای منطقهای میان ایران، آمریکا و اسرائیل مربوط باشد. در عین حال، آنها مدعیاند ترکیه طی یک سال گذشته آتشبس را رعایت کرده است.
بنابراین وضعیت فعلی پ.ک.ک را میتوان در چند محور خلاصه کرد:
۱. انحلال سیاسی و سازمانی اعلام شده است، اما پیامدهای عملی آن هنوز کامل نشده است.
۲. مبارزه مسلحانه کنار گذاشته شده و سلاحها در یک اقدام نمادین به آتش کشیده شدهاند.
۳. بخشی از اعضا همچنان در قندیل باقی ماندهاند و منتظر تضمینهای حقوقی برای بازگشت هستند.
۴. پ.ک.ک در حال بازتعریف مفهوم «مبارزه» است و در حال عبور از جنگ مسلحانه به مبارزه دموکراتیک، اجتماعی و فرهنگی است.
۵. عبدالله اوجالان همچنان در راس مرجع اصلی تصمیمگیری سیاسی برای نیروهای باقیمانده است.
۶. قانون چارچوب تصویبشده در ترکیه، عامل تعیینکننده مرحله بعدی است؛ زیرا اعضای پ.ک.ک صراحتاً منتظر مشاهده این چارچوب هستند.
۷. مسئله اصلی اکنون دیگر «آیا پ.ک.ک سلاح را زمین میگذارد؟» نیست؛ این مرحله عملاً آغاز شده است. سؤال اصلی این است که «پس از زمین گذاشتن سلاح، اعضای پ.ک.ک چگونه، تحت چه تضمینهایی و با چه جایگاه سیاسی و حقوقی به جامعه بازمیگردند؟»
در واقع، گزارش قندیل نشان میدهد که پ.ک.ک در حال عبور از یک سازمان چریکی به یک شبکه سیاسی ـ اجتماعی با تعریف جدیدی از مبارزه است. اما این گذار هنوز به نقطه نهایی نرسیده؛ زیرا خود نیروها معتقدند صلح صرفاً با زمین گذاشتن سلاح ایجاد نمیشود و باید شرایطی برای فعالیت سیاسی دموکراتیک فراهم شود. نورالدین دمیرتاش این وضعیت را چنین توضیح میدهد: پس از کنار گذاشتن سلاح، مسئولیت آنها سبکتر نشده، بلکه سنگینتر شده است.
از این منظر، پ.ک.ک امروز نه یک نیروی مسلح در حال جنگ با ترکیه است و نه هنوز یک جریان سیاسی عادیشده در داخل ترکیه؛ بلکه در یک منطقه میانی قرار دارد: «سازمان منحلشده اما نیروهایش در کوهستان هستند و منتظر تبدیل توافق سیاسی به تضمین حقوقی و سپس بازگشت به زندگی اجتماعیاند.»
نظر شما